Verdiepen

Achtergrond van de Lutherse traditie
Lees Voor
Wat is nu eigenlijk de lutherse traditie?
Sinds de Calvinisten en Lutheranen samen zijn in de Protestantse Kerk in Nederland spreekt men vaker over de lutherse traditie om het accentverschil tussen die twee protestantse stromingen aan te duiden. Wat bedoelen we daarmee? Wat is de theologische achtergrond van de lutherse traditie?
Lutheranen zijn vrije en blije mensen
Lutheranen zijn vrije en blije mensen, waarom is dat? Aan de hand van een aantal onderwerpen kunnen we dat zien.
Te beginnen bij de drie begrippen die iedereen van Luther kent: de drie Sola’s.
1. Sola gratia, uit genade alleen
Luther ontdekte bij Bijbelstudie (Rom. 1:17) iets dat gelovigen in zijn tijd niet meer wisten: iedereen wordt uit genade door God aangenomen (Rom. 3:24) en wordt daardoor een rechtvaardige, een mens wiens zonden zijn uitgewist.
Dit is de blije boodschap, dit is het evangelie. Lutheranen geloven in een genadige God. In Gods betrokkenheid bij ieder mens, zoals die blijkt in de persoon van Jezus Christus.
Luther schrijft dat uit de blijde boodschap en dankbaarheid die uit dit geloof voortkomen als vanzelf de goede werken volgen.
2. Sola fide, uit het geloof alleen
Door de werking van de Heilige Geest kunnen wij geloven. 
Geloven is dat je ondanks alle tegenslagen vertrouwt op Gods genade, zoals Jezus Christus ons in zijn wijze leven heeft laten zien. Het geloven in Gods belofte van genade lezen we in de verhalen van de Bijbel. 
Wij zijn vrij om dit te geloven of niet.
3. Sola scriptura, door of uit de schrift alleen
Pas als het Bijbelwoord je raakt wordt het voor jou Gods Woord. 
Je vraagt je dan af: “Wat heeft dit woord mij op dit moment te zeggen?”
Lutheranen hebben een open visie op de Bijbel. Niet alle uitspraken hebben een even groot gewicht. Zij moeten getoetst worden aan het leven en leren van Jezus Christus. Dit geeft de Lutheraan de nodige vrijheid en nodige houvast.
Wat Lutheranen geloven is wel vastgelegd in belijdenisgeschriften. Maar die zijn een samenvatting van het geloof uit de tijd waarin ze zijn geformuleerd. 
De interpretatie van die geschriften ligt niet voor eeuwig vast.
Eredienst
De theologische achtergrond van de lutherse traditie vinden we op meer plekken terug.
De lutheranen spreken van het vieren van de erediensten en sacramenten.
In de eredienst vieren we samen onze relatie met God, met ons ons hele wezen. We horen via de lezing uit de Bijbel en via de overwegingen van de voorganger over Gods genade. We zien in de sacramenten van het Heilig Avondmaal en de Heilige Doop Gods genade.
De opbouw van de viering (liturgie) maakt het mogelijk om de vernieuwing van de relatie met God te beleven. Zij is ontleend aan de klassieke katholieke traditie.
Muziek en zang zijn een belangrijk onderdeel van de viering, zij kunnen op een bijzondere manier het hart raken.
Luther zei: “Zingen is dubbel bidden”. De functie van cantor en organist is dan ook zeer belangrijk (Kol. 3: 16).
Vrij – blij – dienstbaar
Martin Luther
Luther:
“Je bent een vrij mens en niemands knecht of onderdaan en tegelijk een dienstbaar knecht en ieders onderdaan” 
Midden in het leven met alle relaties en verplichtingen mogen we vrijheid beleven. Deze vrijheid is het allergrootste geschenk. Dat Christus onze zonden op zich neemt en wij deel mogen hebben aan zijn Heil noemde Luther “de vrolijke ruil”.
Je bent als christen een vrij mens en uit vrije wil mag je je dienstbaar opstellen naar de ander. Deze dienstbaarheid is een uiting van de nieuwe vrije mens.
Sacramenten
Een sacrament is een handeling die door Christus is ingesteld. Een zichtbaar aards teken van Gods belofte. Een sacrament blijft een geheimenis dat niet in woorden is te vatten, en dat de mens sterkt die daar in gelooft. Dit teken tezamen met Gods Woord is een heilige zaak.
We kennen twee sacramenten: de Heilige Doop en het Heilig Avondmaal. De gelovige ervaart God in het water van de Doop en in het brood en de wijn van het Avondmaal.
De biecht is de derde belangrijke handeling die door Christus is ingesteld (Joh. 20:23) maar die is niet vervat in een teken. Daarom noemen lutheranen het geen sacrament.
Heilige doop
Je wordt gedoopt “in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest” (Matth. 28:19). De doop is een teken van Gods liefde voor de mens. Kinderdoop laat zien dat Gods ja-woord onvoorwaardelijk is en niet afhangt van de goede werken of het geloof van die mens.
Door de doop word je lid van de gemeenschap van gelovigen.
De doop – ook die van een ander- herinnert je aan Gods liefde voor jou en je roeping als mens tot vrijheid en dienstbaarheid.
Heilig avondmaal
In het Heilig Avondmaal is Christus in ons midden. Hij nodigt iedereen. Niemand kan geweigerd worden. Het is een kernhandeling van de Kerk. Hierdoor worden we bemoedigd en vernieuwd. We geven en delen met elkaar, daarom vieren lutheranen regelmatig het Heilig Avondmaal.
Priesterschap van alle gelovigen
We kennen als gemeenschap van gelovigen geen geestelijke stand zoals in de Rooms-Katholieke Kerk, want door de doop is iedere gelovige ook priester (1 Petr. 2:9). Ook het kerkelijk ambt van predikant, diaken of ouderling kan aan deze algemene waarde niets toevoegen. Iedere gelovige zou dus het ambt van predikant en het uitreiken van sacramenten kunnen vervullen.
Alleen om ervoor te zorgen dat alles in goede orde verloopt, wordt het openbare ambt van de verkondiging en het bedienen van de sacramenten aan bepaalde mensen toevertrouwd die daarvoor zijn opgeleid en die als predikant in dat ambt bevestigt worden.